Bedankt!

#65 Toetsen in verbinding - met Dominique Sluijsmans en Antoinette van Berkel

Toetsen leiden tot stress, studenten haken af en instellingen grijpen naar snelle oplossingen. Maar wat als het probleem helemaal niet in de toets zelf zit? In deze aflevering van de LLearn Podcast gaat René Kneiber in gesprek met Antoinette van Berkel en Dominique Sluismans over hun boek Toetsen in verbinding — een bundel met interviews en artikelen van onderzoekers en onderwijsprofessionals. Hun centrale boodschap: goede toetsing begint bij de vraag waartoe je opleidt, en is onlosmakelijk verbonden met het curriculum, de student en de beroepspraktijk.


Over het boek

  • Toetsen in verbinding is een bundel met interviews en artikelen van onderzoekers en onderwijsprofessionals
  • Het boek is een pleidooi om toetsing in het hoger onderwijs fundamenteel te heroverwegen
  • Centraal staat de vraag: hoe hangt toetsing samen met het curriculum, de student en de beroepspraktijk?

Waartoe leiden we op?

  • Het boek opent met een uitspraak van Erik Mazur: "Als we toetsing niet heroverwegen, blijven we de leiders van morgen opleiden als volgers van gisteren"
  • Toetsing staat nooit op zichzelf — het is altijd verbonden met de vraag waartoe je opleidt
  • Ontwikkelingen zoals generatieve AI vragen om een voortdurende herijking van wat je van studenten wilt zien

Studentenstress

  • Studentenwelzijn staat hoog op de agenda, maar de reflexmatige oplossing — cursussen veerkracht of weerbaarheid — schiet tekort
  • Stress los je niet op met stresstraining, maar met goed onderwijs
  • Duidelijke verwachtingen, begrijpelijke taal en samenhang in het curriculum verlagen stress effectiever
  • Ook aanwezigheid is een ontwerpvraag: wanneer heeft fysieke aanwezigheid écht meerwaarde?

Het curriculaire spinnenweb

  • Het spinnenweb toont tien curriculumcomponenten die in samenhang moeten zijn
  • De kern is het hart van het spinnenweb: waartoe dient dit onderwijs, en waarom?
  • Pas als een team het daarover eens is, kunnen alle andere curriculumkeuzes goed worden onderbouwd
  • Zonder een helder hart werken teams langs elkaar heen — ongeacht hoeveel documenten er worden geschreven

Klein beginnen, groot denken

  • Grote curriculumherzieningen zijn niet altijd de oplossing
  • Kleine, gerichte interventies hebben vaak meer impact
  • Voorbeelden: de taal in een rubric verbeteren, een feedbackaanpak herzien, casuïstiek inzetten voor teamreflectie
  • Taalbewuste toetsing is cruciaal: als de taal studenten bij voorbaat benadeelt, kunnen ze nooit laten zien wat ze écht weten

Generatieve AI

  • AI is geen losstaand probleem, maar een aanleiding om opnieuw na te denken over authenticiteit en vakmanschap
  • Kleine stappen werken: studenten leren AI in te zetten én leren er kritisch op te reflecteren
  • Studenten hebben altijd manieren gezocht om het zichzelf makkelijker te maken — AI is een nieuwe werkelijkheid, geen nieuw probleem
  • De kernvraag blijft: wat wil je écht dat studenten leren, en hoe maak je dat zichtbaar?

Toetsen als startpunt

  • Een diploma is geen eindpunt, maar een startbewijs voor verdere ontwikkeling
  • Als toetsing de zin in leren wegneemt — al in het funderend onderwijs — gaat er iets fundamenteel mis
  • Formatief handelen en verbinding met de vervolgstap maken toetsing weer tot onderdeel van een inspirerend leerproces
  • De kwaliteit van toetsing is zichtbaar in klein, dagelijks gedrag — niet in beleidsplannen


Andere episodes voor LLEARN Podcast

2026-07-03 - 39 min

#68 Mens blijven tussen systemen - in gesprek met Jan Jaap Hubeek

2026-06-16 - 43 min

#67 In gesprek met Dylan Wiliam

2026-05-21 - 38 min

#66 Zicht op de leraar - met Hannah Bijlsma

2026-03-20 - 43 min

#65 Toetsen in verbinding - met Dominique Sluijsmans en Antoinette van Berkel

2026-02-27 - 53 min

#64 Responsief Coachen – Met Josh Goodrich & Rachel Sewell

2026-01-20 - 37 min

#63 Onderwijsillusies - met Paul Kirschner

2026-01-02 - 38 min

#62 Instructional Coaching - In gesprek met Jim Knight

2025-12-05 - 33 min

#61 NEON: Ambitieus of naïef?

2025-11-13 - 39 min

#60 Lui door AI?

2025-10-26 - 36 min

#59 HOP: Het handelingsgerichte onderzoeksproces

2025-10-10 - 41 min

#58 Gelijke kansen in de klas: houding, inhoud en didactiek met Geert Speltincx & Stijn Vanhoof

2025-09-30 - 34 min

#57 Begrijpend lezen in alle vakken met Anne van Mechelen

2025-09-15 - 43 min

#56 Werken met een startopdracht

2025-08-27 - 37 min

#55 Formatief handelen introduceren in de klas

2025-07-15 - 0 min

TRAILER: Nieuw seizoen LLEARN from the Past!

2025-05-06 - 61 min

#54 Formatief handelen op scholen met leerpleinen

2025-03-06 - 51 min

#53 Boekbespreking Brief aan de Beginnende Leraar

2025-02-19 - 46 min

#52 Duurzame implementatie met schoolexperts formatief handelen

2024-12-12 - 60 min

#51 Instructional Coaching

2024-12-03 - 0 min

PROMO LLEARN BITES Podcast

2024-11-12 - 53 min

ReguLLEARN SPECIAL #6: Wenselijke moeilijkheden, met Tine Hoof en Eva Maesen

2024-11-03 - 50 min

LLEARN from the PAST #5: Curriculumbewustzijn en - bekwaamheid

2024-10-22 - 67 min

LLEARN FROM THE PAST #4: Historisch Redeneren

2024-10-20 - 67 min

LLEARN FROM THE PAST #4: Historisch redeneren

2024-10-06 - 63 min

LLEARN FROM THE PAST #3: Taalgericht vakonderwijs & didactiek

2024-09-22 - 66 min

LLEARN FROM THE PAST #2: Geschiedenisonderwijs op het vmbo

2024-09-18 - 7 min

PROMO September 2024: Evenementen

2024-09-14 - 63 min

#50 Bezoek aan Michaela Community School

2024-09-08 - 59 min

LLEARN FROM THE PAST #1: Het schoolvak Mens & Maatschappij

2024-07-05 - 58 min

#49 Pedagogisch perspectief, in gesprek met Joop Berding

2024-06-07 - 57 min

#48 De Kunst en kunde van het lesgeven, met Paul Kirschner

2024-05-29 - 60 min

ReguLLEARN Special #5: In gesprek met Steven Raaijmakers

2024-04-19 - 57 min

ReguLLEARN Special #4: In gesprek met Anique de Bruin

2024-04-12 - 67 min

#47 Formatief handelen bij geschiedenis

2024-03-22 - 46 min

#46 Feedbackprocessen

2024-03-14 - 63 min

#45 Formatief handelen en klassenmanagement

2024-02-25 - 48 min

#44 In gesprek over formatief handelen in het PO

2023-12-14 - 64 min

ReguLLEARN #3 Special: In gesprek met James Mannion

2023-11-29 - 65 min

#43 Building Thinking Classrooms

2023-10-29 - 55 min

ReguLLEARN #2 Special: Zelfregulerend leren kun je niet zelfregulerend leren!

2023-10-09 - 4 min

Promo: 'Aan de slag met je onderwijsprogramma' congres 9 november

2023-09-22 - 61 min

ReguLLEARN #1 SPECIAL Flexibilisering (in gesprek met Milou van Harsel & Peter Verkoeijen

2023-09-11 - 5 min

Kom je ook naar het Dylan Wiliam Event?

2023-08-29 - 48 min

#42 Zelfregulerend leren

2023-06-22 - 65 min

#41 Kansrijke Determinatie

2023-05-22 - 65 min

#40 Formatief handelen bij lichamelijke opvoeding

2023-04-13 - 52 min

#39 Overgangsvergaderingen

2023-03-21 - 62 min

#38 Formatief handelen in het primair onderwijs

2023-02-25 - 60 min

#37 Wat is er mis met keuze-uren?

2022-12-21 - 66 min

#36 Cijfers geven werkt niet?

2022-11-25 - 55 min

#35 The Extended Mind

2022-11-01 - 62 min

#34 Digitale tools

2022-10-14 - 46 min

#33 Wat is feedback? (LIVE)

2022-08-23 - 59 min

#32 De start van het schooljaar

2022-07-05 - 76 min

#31 Formatief handelen: van instrument naar ontwerp

2022-06-27 - 65 min

#30 Why Don't Students Like School (boekbespreking met Dieke Havinga)

2022-05-30 - 80 min

#29 Formatief handelen voor dummies

2022-05-10 - 62 min

#28 Nieuwe onderwijsruimte

2022-03-15 - 44 min

#27 Maak er geen punt van!

2021-12-16 - 48 min

#26 Diagnostische vragen

2021-11-18 - 42 min

#25 Voorkennis reconstrueren

2021-10-29 - 48 min

#24 Feedback in de klas

2021-09-03 - 77 min

#22 De Examenrevolutie

2021-08-17 - 33 min

#21 De didactische start van het schooljaar

2021-06-24 - 31 min

#20 ResearchED NL 2021

2021-05-31 - 47 min

#19 Frankenstein en de pedagogiek

2021-04-28 - 34 min

#18 Leidinggeven aan de toetsrevolutie

2021-04-08 - 26 min

#17 Gewenste moeilijkheden

2021-03-15 - 45 min

#16 Doorloopjes

2021-02-15 - 56 min

#15 kwaliteitsbesef bijbrengen

2021-01-28 - 43 min

#14 Motivatie

2021-01-13 - 50 min

#13 Gamification

2020-12-18 - 39 min

#12 Online lesgeven

2020-11-23 - 42 min

#11 En wat als we nu weer eens gewoon gingen lesgeven

2020-11-09 - 40 min

#10 Het feedbackkerkhof

2020-10-27 - 58 min

#9 Volgens Barton

2020-10-12 - 36 min

#8 Werken met leerdoelen

2020-10-05 - 23 min

#7 Formatief handelen zonder administratie

2020-09-21 - 43 min

#6 The Hidden Lives of Learners

2020-09-08 - 27 min

#5 Formatief leren handelen

2020-08-31 - 21 min

#4 Reageren op problemen in de les

2020-08-25 - 24 min

#3 Formatief handelen zonder nakijken

2020-08-16 - 20 min

#2 Waarschuwen

2020-08-08 - 31 min

#1 Hoe start je het schooljaar?