Bedankt!

#66 Zicht op de leraar - met Hannah Bijlsma

 

 

In aflevering 66 van de LLEARN Podcast spreken Valentina Devid & René Kneyber met Hannah Bijlsma over haar boek Zicht op de Leraar— een doordacht pleidooi voor een gedeeld kwaliteitsbesef over goed leraarschap in Nederland. Hannah is gepromoveerd onderzoeker, leerkracht groep 4, werkzaam bij de Radboud Universiteit en bij Excel.


Over het boek

  • Zicht op de Leraar is een normatief maar zorgvuldig onderbouwd boek over wat goed leraarschap inhoudt
  • Het bouwt voort op haar eerdere boek Zicht op de Les, maar neemt nu een explicieter standpunt in
  • Geschreven voor middenmanagement van scholen én lerarenopleidingen
  • Kern van de boodschap: de kwaliteit van leraren is niet neutraal — goed leraarschap is altijd normatief, en dat mag je ook gewoon zeggen

Het probleem in Nederland

  • Er ontbreekt een helder gedeeld beeld van welke kennis en vaardigheden leraren nodig hebben
  • Er zijn bijna 500 routes om leraar te worden, met enorme verschillen in inhoud en aanpak
  • Onderzoek naar curricula van lerarenopleidingen toont grote variatie: sommige opleidingen besteden 0,5% aandacht aan klassenmanagement, andere 20-30%
  • Hetzelfde geldt voor feedback geven, evidence-informed werken en andere essentiële vaardigheden
  • Opleidingen zijn zowel opleider als poortwachter: ze bepalen zelf wanneer iemand bevoegd is

De doorgaande lijn ontbreekt

  • De overgang van opleiding naar inductiefase is ruis-gevoelig: opleidingen leren verschillende dingen aan
  • Veel scholen starten de inductiefase opnieuw, wat verwarrend en demotiverend is voor startende leraren
  • De inductiefase is cruciaal voor het behoud van leraren — als kennis niet wordt verankerd, "verdrink je"
  • Sommige besturen organiseren dit goed, anderen helemaal niet — het hangt te veel af van toeval

Wat werkt: leren van het buitenland

  • Vlaanderen: sterke gedeelde taal rondom didactiek, klassenmanagement en kennisrijk curriculum — vanuit politiek én in de praktijk
  • Schotland: tweefasensysteem waarbij je pas na jaren lesgeven én een vervolgopleiding je volledige bevoegdheid krijgt
  • Engeland: eenjarige opleiding gevolgd door een intensief Early Career Framework in de school zelf
  • Gemeenschappelijk in alle succesvolle landen: een gedeeld eindpunt en gedeelde taal over goed leraarschap

Gedeeld kwaliteitsbesef als sleutel

  • Zonder gedeelde taal kun je niet gericht coachen, observeren of feedback geven
  • Een gedeeld kwaliteitsbesef maakt feedback minder bedreigend: je herkent wat kwaliteit is en begrijpt waarom je feedback krijgt
  • Instructional coaching werkt juist zo goed omdat het heel fijnmazig inzoomt op concrete leskwaliteit
  • In Engeland zag Hannah hoe leraren gecoacht worden op kleine, specifieke elementen — met directe impact

De kern van het leraarsvak

  • Lesgeven is en blijft de kern van het vak — al het andere is daaraan ondergeschikt
  • Hoge verwachtingen van alle leerlingen zijn de absolute basis: elke leraar moet ervan overtuigd zijn dat alle leerlingen kunnen leren
  • Routine-expertise versus adaptieve expertise: eerst solide routines opbouwen, daarna flexibel en wendbaar kunnen inspelen op context en leerlingen
  • Adaptieve expertise ontlast het werkgeheugen van de leraar, waardoor er meer ruimte is om de klas echt te zien

 


Andere episodes voor LLEARN Podcast

2026-07-03 - 39 min

#68 Mens blijven tussen systemen - in gesprek met Jan Jaap Hubeek

2026-06-16 - 43 min

#67 In gesprek met Dylan Wiliam

2026-05-21 - 38 min

#66 Zicht op de leraar - met Hannah Bijlsma

2026-03-20 - 43 min

#65 Toetsen in verbinding - met Dominique Sluijsmans en Antoinette van Berkel

2026-02-27 - 53 min

#64 Responsief Coachen – Met Josh Goodrich & Rachel Sewell

2026-01-20 - 37 min

#63 Onderwijsillusies - met Paul Kirschner

2026-01-02 - 38 min

#62 Instructional Coaching - In gesprek met Jim Knight

2025-12-05 - 33 min

#61 NEON: Ambitieus of naïef?

2025-11-13 - 39 min

#60 Lui door AI?

2025-10-26 - 36 min

#59 HOP: Het handelingsgerichte onderzoeksproces

2025-10-10 - 41 min

#58 Gelijke kansen in de klas: houding, inhoud en didactiek met Geert Speltincx & Stijn Vanhoof

2025-09-30 - 34 min

#57 Begrijpend lezen in alle vakken met Anne van Mechelen

2025-09-15 - 43 min

#56 Werken met een startopdracht

2025-08-27 - 37 min

#55 Formatief handelen introduceren in de klas

2025-07-15 - 0 min

TRAILER: Nieuw seizoen LLEARN from the Past!

2025-05-06 - 61 min

#54 Formatief handelen op scholen met leerpleinen

2025-03-06 - 51 min

#53 Boekbespreking Brief aan de Beginnende Leraar

2025-02-19 - 46 min

#52 Duurzame implementatie met schoolexperts formatief handelen

2024-12-12 - 60 min

#51 Instructional Coaching

2024-12-03 - 0 min

PROMO LLEARN BITES Podcast

2024-11-12 - 53 min

ReguLLEARN SPECIAL #6: Wenselijke moeilijkheden, met Tine Hoof en Eva Maesen

2024-11-03 - 50 min

LLEARN from the PAST #5: Curriculumbewustzijn en - bekwaamheid

2024-10-22 - 67 min

LLEARN FROM THE PAST #4: Historisch Redeneren

2024-10-20 - 67 min

LLEARN FROM THE PAST #4: Historisch redeneren

2024-10-06 - 63 min

LLEARN FROM THE PAST #3: Taalgericht vakonderwijs & didactiek

2024-09-22 - 66 min

LLEARN FROM THE PAST #2: Geschiedenisonderwijs op het vmbo

2024-09-18 - 7 min

PROMO September 2024: Evenementen

2024-09-14 - 63 min

#50 Bezoek aan Michaela Community School

2024-09-08 - 59 min

LLEARN FROM THE PAST #1: Het schoolvak Mens & Maatschappij

2024-07-05 - 58 min

#49 Pedagogisch perspectief, in gesprek met Joop Berding

2024-06-07 - 57 min

#48 De Kunst en kunde van het lesgeven, met Paul Kirschner

2024-05-29 - 60 min

ReguLLEARN Special #5: In gesprek met Steven Raaijmakers

2024-04-19 - 57 min

ReguLLEARN Special #4: In gesprek met Anique de Bruin

2024-04-12 - 67 min

#47 Formatief handelen bij geschiedenis

2024-03-22 - 46 min

#46 Feedbackprocessen

2024-03-14 - 63 min

#45 Formatief handelen en klassenmanagement

2024-02-25 - 48 min

#44 In gesprek over formatief handelen in het PO

2023-12-14 - 64 min

ReguLLEARN #3 Special: In gesprek met James Mannion

2023-11-29 - 65 min

#43 Building Thinking Classrooms

2023-10-29 - 55 min

ReguLLEARN #2 Special: Zelfregulerend leren kun je niet zelfregulerend leren!

2023-10-09 - 4 min

Promo: 'Aan de slag met je onderwijsprogramma' congres 9 november

2023-09-22 - 61 min

ReguLLEARN #1 SPECIAL Flexibilisering (in gesprek met Milou van Harsel & Peter Verkoeijen

2023-09-11 - 5 min

Kom je ook naar het Dylan Wiliam Event?

2023-08-29 - 48 min

#42 Zelfregulerend leren

2023-06-22 - 65 min

#41 Kansrijke Determinatie

2023-05-22 - 65 min

#40 Formatief handelen bij lichamelijke opvoeding

2023-04-13 - 52 min

#39 Overgangsvergaderingen

2023-03-21 - 62 min

#38 Formatief handelen in het primair onderwijs

2023-02-25 - 60 min

#37 Wat is er mis met keuze-uren?

2022-12-21 - 66 min

#36 Cijfers geven werkt niet?

2022-11-25 - 55 min

#35 The Extended Mind

2022-11-01 - 62 min

#34 Digitale tools

2022-10-14 - 46 min

#33 Wat is feedback? (LIVE)

2022-08-23 - 59 min

#32 De start van het schooljaar

2022-07-05 - 76 min

#31 Formatief handelen: van instrument naar ontwerp

2022-06-27 - 65 min

#30 Why Don't Students Like School (boekbespreking met Dieke Havinga)

2022-05-30 - 80 min

#29 Formatief handelen voor dummies

2022-05-10 - 62 min

#28 Nieuwe onderwijsruimte

2022-03-15 - 44 min

#27 Maak er geen punt van!

2021-12-16 - 48 min

#26 Diagnostische vragen

2021-11-18 - 42 min

#25 Voorkennis reconstrueren

2021-10-29 - 48 min

#24 Feedback in de klas

2021-09-03 - 77 min

#22 De Examenrevolutie

2021-08-17 - 33 min

#21 De didactische start van het schooljaar

2021-06-24 - 31 min

#20 ResearchED NL 2021

2021-05-31 - 47 min

#19 Frankenstein en de pedagogiek

2021-04-28 - 34 min

#18 Leidinggeven aan de toetsrevolutie

2021-04-08 - 26 min

#17 Gewenste moeilijkheden

2021-03-15 - 45 min

#16 Doorloopjes

2021-02-15 - 56 min

#15 kwaliteitsbesef bijbrengen

2021-01-28 - 43 min

#14 Motivatie

2021-01-13 - 50 min

#13 Gamification

2020-12-18 - 39 min

#12 Online lesgeven

2020-11-23 - 42 min

#11 En wat als we nu weer eens gewoon gingen lesgeven

2020-11-09 - 40 min

#10 Het feedbackkerkhof

2020-10-27 - 58 min

#9 Volgens Barton

2020-10-12 - 36 min

#8 Werken met leerdoelen

2020-10-05 - 23 min

#7 Formatief handelen zonder administratie

2020-09-21 - 43 min

#6 The Hidden Lives of Learners

2020-09-08 - 27 min

#5 Formatief leren handelen

2020-08-31 - 21 min

#4 Reageren op problemen in de les

2020-08-25 - 24 min

#3 Formatief handelen zonder nakijken

2020-08-16 - 20 min

#2 Waarschuwen

2020-08-08 - 31 min

#1 Hoe start je het schooljaar?