Bedankt!

#67 In gesprek met Dylan Wiliam

In oktober komt Dylan Wiliam naar Nederland voor drie masterclasses:

In deze aflevering gaan René Kneyber & Valentina Devid in gesprek met hem over het nieuwe curriculum, formatief handelen, de onderwijsinspectie en nog veel meer. 👇

Wat hem drijft

  • Werken met jonge mensen is voor Wiliam de grootste vreugde gebleven
  • Vermoedt achteraf dat hij de meeste impact had kunnen hebben door simpelweg in de klas te blijven, in plaats van via onderzoek of opleiden
  • Wil het professionele oordeel van docenten herstellen: onderzoek wordt te vaak ingezet om docenten "om de oren te slaan"
  • Onderzoek zegt vooral twee dingen: "het is ingewikkeld" en "het hangt ervan af" — waar onderzoek zwijgt, is het oordeel van de docent de beste bron

De echte uitdaging: opschalen

  • Zijn beeld van wat een goede les maakt is sinds Inside the Black Box (1999) nauwelijks veranderd
  • Wat hij onderschatte: hoe moeilijk het is om dit op grote schaal te realiseren
  • Face-to-face werken met 24 docenten is geen schaalbaar model — de vraag werd: hoe doe je dit in twee miljoen klaslokalen?
  • Antwoord: de teacher learning community, waarin docenten elkaars coaches worden en elkaar verantwoordelijk houden
  • Een grootschalige RCT (Education Endowment Foundation, 70 scholen) toonde aan dat dit werkt, óók op externe gestandaardiseerde toetsen

Kosteneffectiviteit

  • 20 tot 25% meer leerwinst, door slechts 2% van de onderwijstijd anders in te zetten
  • Kosten: zo'n anderhalve à twee euro per leerling per jaar
  • Professionalisering hoeft niet vakspecifiek te zijn: verbeter de pedagogiek en álle lesstof profiteert
  • Kernvraag aan schoolleiders: als je 25 uur professionalisering per docent kunt vrijmaken, wat levert dan de meeste leerwinst op?

De dubbele lus van formatief handelen

  • Formatief handelen werkt niet alleen voor leerlingen, maar ook voor docenten
  • Docenten ontdekken dat ze lang beslissingen namen op basis van zwakke informatie
  • De verschuiving: van luisteren naar het juiste antwoord, naar luisteren naar de betekenis in de respons
  • Eenmaal die verschuiving gemaakt, is er geen weg terug — ook "wait time" wordt vanzelfsprekend

De plek van AI

  • Of menselijke interactie strikt noodzakelijk is, noemt Wiliam een empirische vraag — voorzichtiger dan collega's die stellig zijn
  • Helder uitgangspunt: de docent moet altijd "in the loop" blijven
  • Zonder vakinhoudelijke controle kan AI-uitvoer ronduit slecht zijn (verwijzing naar Craig Barton)
  • Nuttige toepassingen: feedback genereren, toon van commentaar verzachten, meerdere suggesties aanbieden waaruit de docent kiest
  • In het werk met Google's LearnLM-team bleef driekwart van de AI-suggesties ongewijzigd
  • Meest veelbelovende toepassing: docentcoaching (bijv. Aristotle) op basis van een lesopname of -transcript
  • Cruciaal: deze feedback is privé — geen "spion van de rector", maar de docent die zélf kiest
  • Beginstandpunt blijft streng: geen leerling-gerichte AI in po en vo zonder mens ertussen

Curriculum: minder behandelen, dieper leren

  • Pleit voor het principe van soberheid (parsimony)
  • Probleem: de meeste curricula bevatten genoeg stof om de snelste leerlingen bezig te houden — veel te veel voor de rest
  • Omarmt Marzano's guaranteed and viable curriculum: bewust kiezen wat echt belangrijk is, zodat elke leerling succes ervaart
  • "Onbedoelde gevolgen" bestaan niet als wet — ze zijn het resultaat van onvoldoende doordenken
  • Bij elke verandering: wat wordt beter, en wat wordt slechter? Wie zegt "niets wordt slechter", denkt het niet door
  • Bruners toets: schaadt het de volwassene die dit kind wordt als ze dit niet leren — en niet nú leren?
  • Liever wat prestatie inleveren voor leerlingen die hun nieuwsgierigheid en leerplezier behouden (verwijzing naar Jo Boaler en discounting-effecten)

Spiralcurriculum versus distributed practice

  • Het spiralcurriculum (Bruner) is niet altijd nodig — soms verspilling van tijd
  • Onderscheid van distributed practice: niet jaarlijks terugkomen, maar na een paar weken
  • Vraag steeds: helpt het spiralen écht, of kun je het beter goed doen wanneer het kind eraan toe is?
  • Voorbeeld: matrices optellen via gekunstelde contexten, alleen om leerlingen er "aan te laten wennen" — een gevaarlijke reden om iets op te nemen

Geschiedenis structureren

  • Twee dimensies: feiten én processen (oorzaak-gevolg, chronologie, omgaan met conflicterende bronnen)
  • Bepaal eerst wat je moet weten als geïnformeerde burger
  • Kies voor jongere leerlingen onderwerpen waarin historische processen makkelijker te operationaliseren zijn
  • Gebruik de SOLO-taxonomie om sofisticatie te bepalen (multistructureel → relationeel; voorbeeld: oorzaken WO I)
  • De "grand sweep" (steentijd → Romeinen → Vikingen) werkt niet: bij de vroegste periodes doen leerlingen geen geschiedenis, want er zijn geen bronnen — dat is prehistorie

Inspectie en attainment levels

  • Wiliam werkte mee aan het afschaffen van de Engelse attainment levels — "alsof ik mijn eigen kinderen moest doden"
  • Het systeem (gebaseerd op zijn eigen promotieonderzoek) werd misbruikt: Ofsted keek naar hoeveel leerlingen "drie niveaus vooruitgang" boekten
  • Probleem: snellere leerlingen leren sneller, dus scholen met meer sterke leerlingen leken automatisch beter — een oneerlijke maat
  • Pleit voor lichtere inspectie: bijvoorbeeld een "voldoende/onvoldoende"-oordeel, of schoolzelfevaluatie als focus (model Catalonië)
  • Inspecteurs zouden de school moeten bezoeken (niet "op afstand voelen"), maar geen individuele docenten beoordelen
  • Aanvullen met leerling- en oudervragenlijsten: een soort 360-graden-beeld
  • Algemeen principe: verzamel geen data vaker dan dingen veranderen — eens per drie tot vijf jaar volstaat vaak

Onderzoek en innovatie

  • Geen specifieke "over het hoofd geziene" onderzoeksvraag, maar wel twee fundamentele problemen
  • Onderzoek vergelijkt alleen controle- en experimentele groep — scholen die meedoen verschillen van scholen die dat niet doen
  • We evalueren te vaak categorieën (bijv. "samenwerkend leren") in plaats van concrete, repliceerbare programma's
  • Oproep: laat scholen innoveren op een manier die je kúnt evalueren (bijv. nieuwe aanpak bij de helft van een leerjaar, of bij oneven hoofdstukken)


Andere episodes voor LLEARN Podcast

2026-07-03 - 39 min

#68 Mens blijven tussen systemen - in gesprek met Jan Jaap Hubeek

2026-06-16 - 43 min

#67 In gesprek met Dylan Wiliam

2026-05-21 - 38 min

#66 Zicht op de leraar - met Hannah Bijlsma

2026-03-20 - 43 min

#65 Toetsen in verbinding - met Dominique Sluijsmans en Antoinette van Berkel

2026-02-27 - 53 min

#64 Responsief Coachen – Met Josh Goodrich & Rachel Sewell

2026-01-20 - 37 min

#63 Onderwijsillusies - met Paul Kirschner

2026-01-02 - 38 min

#62 Instructional Coaching - In gesprek met Jim Knight

2025-12-05 - 33 min

#61 NEON: Ambitieus of naïef?

2025-11-13 - 39 min

#60 Lui door AI?

2025-10-26 - 36 min

#59 HOP: Het handelingsgerichte onderzoeksproces

2025-10-10 - 41 min

#58 Gelijke kansen in de klas: houding, inhoud en didactiek met Geert Speltincx & Stijn Vanhoof

2025-09-30 - 34 min

#57 Begrijpend lezen in alle vakken met Anne van Mechelen

2025-09-15 - 43 min

#56 Werken met een startopdracht

2025-08-27 - 37 min

#55 Formatief handelen introduceren in de klas

2025-07-15 - 0 min

TRAILER: Nieuw seizoen LLEARN from the Past!

2025-05-06 - 61 min

#54 Formatief handelen op scholen met leerpleinen

2025-03-06 - 51 min

#53 Boekbespreking Brief aan de Beginnende Leraar

2025-02-19 - 46 min

#52 Duurzame implementatie met schoolexperts formatief handelen

2024-12-12 - 60 min

#51 Instructional Coaching

2024-12-03 - 0 min

PROMO LLEARN BITES Podcast

2024-11-12 - 53 min

ReguLLEARN SPECIAL #6: Wenselijke moeilijkheden, met Tine Hoof en Eva Maesen

2024-11-03 - 50 min

LLEARN from the PAST #5: Curriculumbewustzijn en - bekwaamheid

2024-10-22 - 67 min

LLEARN FROM THE PAST #4: Historisch Redeneren

2024-10-20 - 67 min

LLEARN FROM THE PAST #4: Historisch redeneren

2024-10-06 - 63 min

LLEARN FROM THE PAST #3: Taalgericht vakonderwijs & didactiek

2024-09-22 - 66 min

LLEARN FROM THE PAST #2: Geschiedenisonderwijs op het vmbo

2024-09-18 - 7 min

PROMO September 2024: Evenementen

2024-09-14 - 63 min

#50 Bezoek aan Michaela Community School

2024-09-08 - 59 min

LLEARN FROM THE PAST #1: Het schoolvak Mens & Maatschappij

2024-07-05 - 58 min

#49 Pedagogisch perspectief, in gesprek met Joop Berding

2024-06-07 - 57 min

#48 De Kunst en kunde van het lesgeven, met Paul Kirschner

2024-05-29 - 60 min

ReguLLEARN Special #5: In gesprek met Steven Raaijmakers

2024-04-19 - 57 min

ReguLLEARN Special #4: In gesprek met Anique de Bruin

2024-04-12 - 67 min

#47 Formatief handelen bij geschiedenis

2024-03-22 - 46 min

#46 Feedbackprocessen

2024-03-14 - 63 min

#45 Formatief handelen en klassenmanagement

2024-02-25 - 48 min

#44 In gesprek over formatief handelen in het PO

2023-12-14 - 64 min

ReguLLEARN #3 Special: In gesprek met James Mannion

2023-11-29 - 65 min

#43 Building Thinking Classrooms

2023-10-29 - 55 min

ReguLLEARN #2 Special: Zelfregulerend leren kun je niet zelfregulerend leren!

2023-10-09 - 4 min

Promo: 'Aan de slag met je onderwijsprogramma' congres 9 november

2023-09-22 - 61 min

ReguLLEARN #1 SPECIAL Flexibilisering (in gesprek met Milou van Harsel & Peter Verkoeijen

2023-09-11 - 5 min

Kom je ook naar het Dylan Wiliam Event?

2023-08-29 - 48 min

#42 Zelfregulerend leren

2023-06-22 - 65 min

#41 Kansrijke Determinatie

2023-05-22 - 65 min

#40 Formatief handelen bij lichamelijke opvoeding

2023-04-13 - 52 min

#39 Overgangsvergaderingen

2023-03-21 - 62 min

#38 Formatief handelen in het primair onderwijs

2023-02-25 - 60 min

#37 Wat is er mis met keuze-uren?

2022-12-21 - 66 min

#36 Cijfers geven werkt niet?

2022-11-25 - 55 min

#35 The Extended Mind

2022-11-01 - 62 min

#34 Digitale tools

2022-10-14 - 46 min

#33 Wat is feedback? (LIVE)

2022-08-23 - 59 min

#32 De start van het schooljaar

2022-07-05 - 76 min

#31 Formatief handelen: van instrument naar ontwerp

2022-06-27 - 65 min

#30 Why Don't Students Like School (boekbespreking met Dieke Havinga)

2022-05-30 - 80 min

#29 Formatief handelen voor dummies

2022-05-10 - 62 min

#28 Nieuwe onderwijsruimte

2022-03-15 - 44 min

#27 Maak er geen punt van!

2021-12-16 - 48 min

#26 Diagnostische vragen

2021-11-18 - 42 min

#25 Voorkennis reconstrueren

2021-10-29 - 48 min

#24 Feedback in de klas

2021-09-03 - 77 min

#22 De Examenrevolutie

2021-08-17 - 33 min

#21 De didactische start van het schooljaar

2021-06-24 - 31 min

#20 ResearchED NL 2021

2021-05-31 - 47 min

#19 Frankenstein en de pedagogiek

2021-04-28 - 34 min

#18 Leidinggeven aan de toetsrevolutie

2021-04-08 - 26 min

#17 Gewenste moeilijkheden

2021-03-15 - 45 min

#16 Doorloopjes

2021-02-15 - 56 min

#15 kwaliteitsbesef bijbrengen

2021-01-28 - 43 min

#14 Motivatie

2021-01-13 - 50 min

#13 Gamification

2020-12-18 - 39 min

#12 Online lesgeven

2020-11-23 - 42 min

#11 En wat als we nu weer eens gewoon gingen lesgeven

2020-11-09 - 40 min

#10 Het feedbackkerkhof

2020-10-27 - 58 min

#9 Volgens Barton

2020-10-12 - 36 min

#8 Werken met leerdoelen

2020-10-05 - 23 min

#7 Formatief handelen zonder administratie

2020-09-21 - 43 min

#6 The Hidden Lives of Learners

2020-09-08 - 27 min

#5 Formatief leren handelen

2020-08-31 - 21 min

#4 Reageren op problemen in de les

2020-08-25 - 24 min

#3 Formatief handelen zonder nakijken

2020-08-16 - 20 min

#2 Waarschuwen

2020-08-08 - 31 min

#1 Hoe start je het schooljaar?